#basisvaardigheden

Op 2 november werd ik gevraagd door het ZB (Zeeuwse Bibliotheek/Planbureau) en Stichting Cubiss gevraagd om een Porcelijntje te schrijven tijdens de Landelijke Dag Basisvaardigheden in de Verkadefabriek te Den Bosch. De landelijke bibliotheken zijn de laatste jaren heel hard aan het werk om de laaggeletterdheid goed in kaart te brengen en terug te dringen.

Vanochtend in de trein van Rotterdam naar hier, fantaseerde ik dat ik op weg was naar een experiment. Ik bedacht dat de deuren zich luid achter mij zouden sluiten zodra ik de Verkadefabriek in zou lopen. Ik zou een bruin uniform moeten aantrekken en in de Grote Zaal zou ik jullie ontmoeten waarna een diepe stem ons zou toespreken en zou zeggen: de rest van de wereld bestaat niet meer, jullie zijn de enige mensen op aarde. Succes.

Welke basisvaardigheden zou je dan hebben?
Daar zou ik dan staan, als arme schrijver en filosoof. Dan heb je misschien niet zoveel aan mij als het gaat om het bouwen van een stevig huis maar ik kan er wel leuk over nadenken en er ook een leuk verhaaltje over schrijven. Misschien zou ik dan wel als eerste opgepeuzeld worden door jullie, nadat de oogst wat op zich zou laten wachten en de laatste supermarkt geplunderd was.

Gelukkig reed mijn trein vanochtend naar een Verkadefabriek volledig gewijd aan basisvaardigheden voor een moderne maatschappij. Men drinkt nog snel een kopje koffie voordat we de zaal ingaan en meteen valt op dat er echt veel meer vrouwen zijn dan mannen. Ook is er een duidelijke eenheid in leeftijd, zo tussen de 40 en 60 jaar. Er worden heel veel knuffelbare lange vesten gedragen. Ook is er sprake van een hoge brildichtheid en veel brillen met zo’n montuur dat zegt ‘ik ben vriendelijk en benaderbaar, ga graag naar musea en theater, zit stiekem op salsa-les, houd niet van oordelen maar als je een dt-fout maakt daal je toch een beetje in mijn achting.’
Onder die kekke en kordate monturen zitten vriendelijke gezichten van mensen die eruit zien alsof ze wel goed advies kunnen geven over levenskwesties maar ook over Goethe.
Ik ga achteraan in de zaal zitten en voordat de lichten doven maken enkele dames voor mij nog wat foto’s voor Twitter, uiteraard met de telefoon in de verticale stand, net zoals mijn moeder dat doet.

Bij twee vorige bijeenkomsten over laaggeletterdheid heb ik geschreven over de belevingswereld van een laaggeletterde en hoe vreselijk veel die niét meemaken. Daar was telkens ook een mevrouw bij, Ria. Zij is een ervaringsdeskundige die nu, na decennia te hebben gelogen over haar laaggeletterdheid, zichzelf Engels aan het leren is en ‘nu niet meer op kon houden met lezen.’
Hier, vandaag, worden even wat cijfers opgetrommeld door Maaike Tonen.
– 2,5 miljoen Nederlanders zijn laaggeletterd en die hebben vaak ook moeite met de computer
– 20% van de Nederlanders heeft een laag niveau digitale vaardigheden
– 1,2 miljoen Nederlanders heeft nog nooit internet gebruikt

1,2 miljoen?! Ik schrik. Ook wel van mijn eigen onwetendheid.
Ineens besef ik dat ik de taligheid van het gebruik van een computer nog niet goed had beseft. Het is eigenlijk niet anders dan met gesproken taal. Je moet toch een paar woordjes Frans speken om je te kunnen redden, of om in elk geval te kunnen vragen wat iets betekent of om te kunnen vragen of iemand wat langzamer wil spreken.
Die isolatie uit de (taal-)maatschappij waar wij allemaal in wonen gaat zoveel verder en dieper dan ik ooit had beseft

Betreffende in hoeverre bibliotheken uitgerust zijn voor een steeds meer technologische toekomst, en de groep laaggeletterden, komen er een paar stellingen langs:

– Netflix voor boeken is onvermijdelijk
– technologische ontwikkelingen maken de bieb overbodig

Tussen de stellingen en de discussies door bedenk ik dat het meeste dat vandaag besproken wordt in twee paradigma’s valt in te delen.
Het eerste waarin de mens inherent nieuwsgierig is en je dit slechts hoeft aan te wakkeren. Het tweede waarin je naar mensen toe moet bewegen en bepaalde eigenschappen haast af moet dwingen. Dit zijn, denk ik, ook de twee grote lijnen van de twee grotere politieke stromingen van nu. Het socialisme en het Nederlandse liberalisme, zoals van de VVD.
Ga je uit van zelfredzaamheid en eigen verantwoordelijkheid, of is het je verantwoordelijkheid als samenleving om anderen te helpen? Is de mens maakbaar of niet?

In de pauze na de eerste parallelsessies hoor ik twee dames praten over dat ze het lastig vinden om ‘een blijvende connectie met laaggeletterden te maken’.
Ik moet weer denken aan mijn gedachte-experiment van vanochtend.
Wij allemaal hier in een nieuwe minimaatschappij.

Wat zouden onze rollen zijn? Zoals blijkt uit het verhaal van Walter Breukers is creativiteit een waardevol goed en dus zouden we vast eerst allemaal enorm brainstormen over wat te doen. Terwijl Pieter Hilhorst wat huilende mensen geruststelt en Arjan Beune een vuurtje stookt, vertelt Jos Debeij over waar we vandaan komen, wat achter ons ligt en waar je we nu voor staan.
Walter Breukers kan een nieuwe mythologie ontwikkelen en roept zo af en toe een heel goed idee. Pieter Hilhorst roept nog een keer dat het allemaal echt goed zal komen en Jos Debeij roept dat we, na het jagen en eten, een school zullen moeten bouwen. Een opleiding zodat we niet in een cyclus terecht zullen komen maar vooruit blijven kijken.

Als we alles dan eindelijk hebben opgebouwd komt daar ineens Addie, de wc-juf aangelopen.
Ze kijkt ons meewarig aan en ziet een groep inmiddels wat verwilderde mensen vreemd opkijken. Ze zegt ‘he, wat doen jullie nou moeilijk? Daar staat een bieb hoor. Kun je gewoon opzoeken hoe je een huis bouwt of een vuurtje stookt. Of eh.. kunnen jullie niet lezen ofzo?’

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>