Toekomst van de Bibliotheek en van de Brabanders

Op 1 juli 2015 werd ik gevraagd om een Nicodijkshoorntje te schrijven tijdens het symposium ‘Kennis=Kracht’, over de toekomst van de bibliotheek als instituut. Het symposium vond plaats in de oude locomotiefhal in de Spoorzone van Tilburg.
o.a. trendwatcher Richard van Hooijdonk en cultuurpsycholoog en publicist Jos van der Lans waren sprekers op de dag. Tevens vond die dag de afscheidsborrel van Henriëtte de Kok plaats.

Voordat ik in mijn piepkleine gele autootje, zonder airco, hier au bain-marie heen tufte, las ik de site van dit symposium nogmaals door.
Één zinnetje bleef de hele autorit in mijn hoofd cirkelen, namelijk: ‘Brabanders doen steeds meer zelf.’
Daarachter stond: ‘Al dan niet aangemoedigd door de overheid.’
Al dan niet aangemoedigd… Precies! De oorzaak ergens bijzetten is natuurlijk wel zinnig!
Het is een beetje als: ‘Er lopen steeds meer verwarde mensen op straat.’ (nog niet erg informatief)
Er lopen steeds meer verwarde mensen op straat doordat er sinds de bezuinigingen op de zorg minder bedden beschikbaar zijn, en niet alles vergoed wordt door de contracten die zorgverzekeraars de zorginstellingen laten ondertekenen.
Overigens: definieer ‘verward’, en definieer ‘Brabander’.
Waarom Brabanders? Doen alleen Brabanders meer zelf? Hoe zit dit?
Kennis is niet alleen macht, Kennis=Kracht is de titel van vandaag.
Maar, welke kennis? Alle?

Gelukkig is trendwatcher Richard van Hooijdonk er met een staafdiagram en een parabool. Volgens Richard wordt data onze toekomst. Alles zal worden gemonitord tot één grote informatiebal over alles. Sensoren zullen ons waarschuwen voor ziektekiemen en vrijwel alle menselijke taken zullen veel beter uitgevoerd worden door robots.
Volgens Richard is dit alles een niet te stoppen beweging, een natuurlijke evolutie van generatie op generatie. Zoals wij, min of meer, uit de apen voortkomen (gemeenschappelijke voorouder), zo komt de tv voort uit de radio, de iphone voort uit het boek en de robot voort uit de fabrieksarbeider en de nijptang.
Goed, ok. Het is dus niet tegen te gaan. ‘All aboard’, of net ernaast.
Maar, als het een niet te stoppen proces is en als we ‘zoiets nog nooit hebben meegemaakt’-zoals Richard stelde, valt dit proces dan wel te trendwatchen? Lopen we niet per definitie achter de feiten aan?
Terwijl we een boek lezen over robots is het boek al opgehouden te bestaan.
Hoe kun je kennis opdoen over kennis, als zelfs de basis van kennis verandert?
Kindle (de e-reader van Amazon) heeft enkele weken geleden voorgesteld dat men over een tijdje alleen de pagina’s van een e-book hoeft te betalen die daadwerkelijk gelezen zijn. Het boek als muziekalbum met als enig probleem: pagina 35 draai je niet grijs op een feestje.

Cultuurpsycholoog Jos van der Lans stelt dat het boek een hele goede reputatie heeft. Meneer van der Lans heeft een overhemd aan dat mij doet denken aan de lijntjes in oude schoolschriften, heerlijk!
Hij is zelf een soort bibliotheek zonder gebouw. Hij zegt: ‘De ontmoetingsplek als uitgangspunt, een burgerkrachtomgeving.’
Het internet zelf is een burgerkrachtomgeving. Ideeën worden in idioot tempo uitgewisseld, nieuwsberichten worden geshared en debunked en iedereen vindt alles iets en een ‘trending topic’ is van korte duur, ook dit symposium als trending topic op Twitter.

Is de bibliotheek dus nog wel nodig? Is zoiets niet te traag en te tastbaar als ik alles kan wikipedia’en?
Ongeveer drie weken geleden werd op Facebook, en andere Social Media, een artikeltje gedeeld over dat een volle baard even vies zou zijn als een wc. Mensen plaatsten dit allemaal op de pagina van een bebaarde vriend (we zitten immers in een retro-hipstertijd), totdat de dag erna het omgekeerde artikel verscheen over dat dit onzin is en dat het vorige artikel debunked zou zijn. Mensen plaatsten dit tweede artikel dan weer onder het eerste met de mededeling: ‘nee hoor, niet waar.. kijk maar!’
Maar, hoe weet je wat waar is? Wat bewijst dat het eerste artikel debunked is? Wie zegt wie er gelijk heeft? Is er waar wat het meest gedeeld of geliked wordt? Wat het hardste geroepen wordt?
Dat lijkt me wat relativistisch.

Hoe vergelijk je mededelingen als je kennis alleen extern opslaat? Waar baseer je je op en wat heb je nodig?
Een Bieb! Dat is nou net zo nuttig!
Er moet kennis ín je zitten om vragen over kennis te kunnen stellen. Je moet iets over een onderwerp weten om er over te kunnen twijfelen
De boekenkasten verdwijnen wellicht, maar kennis moet opgehaald en geïnternaliseerd kunnen worden.
In een nieuwe vorm, ja, en op een moderne manier. Daar weet ik niks vanaf.
Maar een trend, of voorbeeld, is niet altijd nieuw. Zie de LP-trend van de afgelopen jaren, en het feit dat Richard van Hooijdonk Baywatch aanhaalde om een punt te maken. De laatste aflevering van Baywatch stamt uit 2001.

Toen ik hier net aankwam, en ik nog niet wist dat Jos van der Lans Jos van der Lans was, zei hij tegen mij, nadat ik was voorgesteld: ‘Een Nicodijkshoorntje? Maar dat is een héle moeilijk vorm hoor!’ Hij waarschuwde mij. Wellicht dat hij in de bieb van de toekomst de hele mensheid kan waarschuwen.
In die bieb van de toekomst zweeft dan ook een Henriëtte de Kok-bot, die iedereen zal helpen met het checken van bronnen. Zij zal de rust van de toekomst bewaren zodat de Mitch Henriquez-affaires in 2060 niet meteen uit de hand lopen in scheldpartijen over vermeend racisme en vage OM-berichten. De politiemannen zullen dan nog sneller op non-actief worden gesteld, de ware toedracht binnen 5 seconden uitgezocht en de rellen in Den Haag onnodig want Kennis is niet alleen macht en kracht, het is alles.

Jullie zijn Brabanders, daarom wil ik graag nog het volgende zeggen:
Brabanders doen steeds meer zelf.
Tilburg is steeds meer de zevende stad van het land.
Overhemden knopen zich steeds meer open.
Loslaten is steeds meer een voorwaarde voor vasthouden.
Bibliotheek is steeds minder boek
Kennis is steeds meer bibliotheek.
Drankjes worden steeds meer gedronken.
Borrelen is steeds meer nu aan de hand.
Proosten kan steeds meer in het gebouw hiernaast.

Op Henriëtte!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>