Wintervuur op kerstavond

Op 24 december 2015 vond er een symposium plaats over familie, in Theater de Nwe Vorst te Tilburg, georganiseerd door het Wereldpodium. Ik was gevraagd om een Porcelijntje te schrijven (formerly known as Nicodijkshoorntje) en dit is het resultaat:

Nog met een stuk chocoladetaart van mijn schoonouders tussen mijn tanden kom ik hier aangerend. Ik verwachtte een theater vol met kerstgestreste mensen die hier, propvol van de zeven gangen, gevlucht zijn voor hun familie. Een soort excuusavond dacht ik, maar dit blijkt niet te kloppen.
Allemaal rustige mensen en niemand lijkt misselijk.
Ik was dus de enige die gehaast bleek te zijn. Ik houd namelijk niet zo van kerst, of… ik koester er geen speciale herinneringen aan of gevoelens over. Mijn familie viert kerst niet echt. Soms komt er wel familie eten, maar nooit in een groot gezelschap. Juist kerst was niet echt iets. Geen zeven gangen, geen dronken ooms en tantes (wel genoeg op andere gelegenheden), geen cadeaus, geen gigantische pannen soep, geen chocoladetaart en geen kerstboom.
Toen ik vriendjes kreeg en met hen meeging naar hun ouders merkte ik pas hoe belangrijk kerst voor het Nederlandse gezin is en in het bijzonder voor het Brabantse gezin. Samenzijn als activiteit.
Ineens zag ik de stress van de familie om allemaal op tijd te zijn, precies op tijd voor het lauwwarme ragoutpasteitje. Met de tijd zo verdeeld dat geen van beide, gescheiden, ouders boos worden en er van iedereen precies evenveel wordt gehouden. Het moet en zál deze drie dagen gezellig zijn!
Gelukkig zijn we hier.

De avond opent met een beschouwing van de familie doorsnee en in de bovenzaal met drie mensen die suikeroom (of –tante) zijn. Frans van Peperstraten, mijn docent filosofie op de Uvt, blijkt een suikeroom te zijn. Hij steunt al jaren een meisje uit Malawi in haar studiekosten en hij beschouwt haar als familie.
Voor veel mensen is familie iets heel duidelijks. Van familie houd je onvoorwaardelijk en voor altijd. Ik houd natuurlijk ook van mijn familie maar heb de mensen die ik uit kan kiezen toch heel erg lief, zij zijn écht bijzonder want niet gegeven. Daarbij zijn ze minder confronterend dan die ene oudtante waar ik zo op zal gaan lijken. Geneticus Toon van Gestel heeft ook zo’n oudtante en van hoe wij allemaal net als zij onze neus kreukelen bij het nemen van een slokje port, daar heeft hij zijn beroep van gemaakt. Zowel hij als zijn kleinzoon hebben een probleem met de stolling van het bloed en de interviewer vraagt hem naar de familieband en hoeveel we genetisch verschillen van chimpansees. Toen de interviewer dus waarschuwde dat hij een alfa-man is dacht ik eerder aan de apenrot dan aan taligheid.
Soms is het jammer dat interviewers bang zijn dat dit soort onderwerpen te moeilijk worden gevonden (want genetica en dat is bèta-ig en dus eng). Want Toon vertelt ontzettend interessant over hoe vrijwel alle mensen binnen een Brabants dorp nog behoorlijk verwant zijn aan elkaar. Wel logisch want men is pas recentelijk verder gaan wonen dan de geboortegrond. Toon vertelt over vindbaar gedrag in DNA: waaghalzen en schijtlijsters. Na kortdurende fokprogramma’s heb je al een verzameling moedige of angstige stekelbaarzen.

In de pauze hoor ik een vrouw tegen haar vriendin zeggen: ‘dus we komen in 99,9% overeen met elkaar maar waarom bende gij dan zo knap en ik nie?’
Volgens Toon is onze beste eigenschap als mens dat we slim zijn en grootmoeders hebben. Nu heb ik al heel lang geen grootmoeder meer. Dat is eigenlijk het enige familielid dat ik is, of één van de twee, een opa én een oma. Ik heb een piepkleine familie, letterlijk en letterlijk en zonder grootouders. Ach, niets zieligs aan hoor. Ik bedenk soms hoe mijn opa nu zou zijn, hoe hij Sam- en Moosmoppen zou tappen.
Dat is wel fijn, dat we alles kunnen bedenken wat we willen, dat gun ik alle kinderen uit de kinderrechtzaken van kinderrechter Frans van der Reijt en mediator Eef van Creij.
Die kinderen, midden in een scheiding of uithuisplaatsing. Hun gun het vermogen om hun eigen familie te kiezen uit alle andere mensen. De gekozen familie.

Zo kunnen we ons vanavond ook zien. Kerstavond met de uitgebreide familie in het theater. Iedereen drinkt al Glühwein dus dat is een goed begin, eten is er ook.
De organisatie zijn onze ouders, die houden het overzicht en wandelen druk heen en weer om telkens te kijken of iedereen wel alles heeft. Uiteraard gaan ze zelf niet zitten als iemand hen dat aanraadt want dat doen ouders niet. Godelieve Engbersen is de tante met nét teveel op en Toon van Gestel is de oudoom die ons elk jaar weer iets interessants weet te vertellen. Later op de avond zal hij ons griezelverhalen vertellen. De minderbroeders Ad en Harrie drinken alle wijn op en spelen vervolgens het kerstverhaal na. Frans van Peperstraten is de suikeroom die zegt: ach, nog één bonbonnetje dan. Hij stopt ons een tientje toe en voorziet ons van goede vragen, waarna moeder zegt: ‘toe Frans, niet meteen zo abstract weet, moet wel gezellig blijven.’ Frans van der Reijt slaat zijn vuist op tafel en barst in lachen uit. Aan het einde van de avond vallen we aan tafel in slaap met de kerst-cd vastgelopen op White Christmas, de kat likt nog aan de zalmmousse.

Ik wens jullie allemaal een heel mooi en fantasievol jaar. Nu ga ik weer naar mijn schoonouders, de andere helft van het stukje chocoladetaart ligt nog op mij te wachten.
Kerst went en er blijft altijd nog één gaatje over voor liefde.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>